System to nie tylko zbiór urządzeń czy programów. To uporządkowany zbiór elementów, ich relacji i zasad działania, zaprojektowany lub ukształtowany tak, aby wspólnie realizować określony cel.
SYSTEM = CEL + ELEMENTY + RELACJE + REGUŁY
Różne rodzaje elementów systemu
- Sprzęt – fizyczne urządzenia tworzące system.
Przykłady: komputer, serwer, NAS, przełącznik, router, projektor, drukarka, czujnik. - Oprogramowanie – programy sterujące sprzętem, przetwarzające dane albo dostarczające użytkownikom funkcji.
Przykłady: system operacyjny, aplikacja, sterownik, oprogramowanie do wirtualizacji, system zarządzania. - Dane – informacje, które system przechowuje, przetwarza lub przekazuje.
Przykłady: dokumenty, konfiguracje, konta użytkowników, bazy danych, kopie zapasowe, obrazy systemów. - Połączenia – mechanizmy umożliwiające współpracę elementów.
Przykłady: sieć LAN, Wi-Fi, Internet, magistrala komunikacyjna, API. - Konfiguracja – reguły określające sposób działania elementów i ich współpracy.
Przykłady: adresacja IP, reguły przełącznika, uprawnienia, ustawienia programów, konfiguracja serwera. - Ludzie – osoby korzystające z systemu, obsługujące go, administrujące nim lub projektujące go.
Przykłady: użytkownik, operator, administrator, nauczyciel, technik. - Procedury – powtarzalne sposoby działania ludzi i systemu.
Przykłady: „co zrobić przed egzaminem”, „jak utworzyć konto ucznia”, „jak przywrócić komputer”, „co zrobić w przypadku awarii”. - Środowisko – warunki, w których system działa.
Przykłady: pomieszczenie, zasilanie, temperatura, dostęp do Internetu, wymagania prawne, organizacja pracy szkoły.
Z czego składa się system pracowni 308?
Na przykładzie pracowni komputerowej można wyróżnić następujące elementy systemu:
| Element systemu | Znaczenie | Przykład w pracowni |
|---|---|---|
| Cel | Określa, po co system istnieje i jakie rezultaty ma zapewniać. | Prowadzenie zajęć, praca uczniów, egzaminy |
| Komponenty | Fizyczne lub programowe części systemu realizujące określone funkcje. | Komputery, NAS, projektor, przełącznik, systemy operacyjne, Veyon |
| Struktura i relacje | Określają, jak poszczególne elementy są ze sobą powiązane i od siebie zależne. | Komputery połączone z przełącznikiem, Veyon komunikujący się z komputerami uczniów, NAS przechowujący obrazy |
| Konfiguracja | Świadome określenie parametrów i sposobu działania elementów oraz ich współpracy. | Konfiguracja sieci, kont, uprawnień, Veyona, systemów operacyjnych i przełącznika |
| Sprzęt | Fizyczne urządzenia tworzące infrastrukturę systemu. | Komputery, przełącznik, NAS, projektor, okablowanie |
| Oprogramowanie | Programy realizujące funkcje systemu i umożliwiające wykorzystanie sprzętu. | Windows, Linux, wirtualizacja, Veyon, Clonezilla |
| Dane i zasoby | Informacje oraz inne zasoby wykorzystywane, przechowywane lub przetwarzane przez system. | Obrazy systemów, materiały dla uczniów, konta użytkowników, konfiguracje |
| Komunikacja | Mechanizmy umożliwiające wymianę informacji i współpracę elementów. | LAN, protokoły sieciowe, połączenie z NAS, połączenie z projektorem |
| Użytkownicy i role | Ludzie korzystający z systemu oraz określenie ich funkcji i odpowiedzialności. | Uczeń, nauczyciel, administrator |
| Uprawnienia | Określają, kto i jakie operacje może wykonywać w systemie. | Administrator może konfigurować stanowisko, uczeń ma uprawnienia potrzebne do wykonywania zadań |
| Procedury | Ustalone sposoby postępowania zapewniające powtarzalne i przewidywalne działanie systemu. | Przygotowanie pracowni do egzaminu, tworzenie kont, przywracanie stanowisk |
| Zarządzanie i monitorowanie | Mechanizmy pozwalające obserwować, kontrolować i zmieniać działanie systemu. | Veyon, administracja komputerami, konfiguracja przełącznika |
| Bezpieczeństwo | Środki chroniące system, dane i użytkowników przed awariami, błędami i nieuprawnionym dostępem. | Oddzielna sieć egzaminacyjna, uprawnienia, obrazy systemów |
| Odporność i odtwarzanie | Zdolność systemu do powrotu do poprawnego stanu po awarii lub niepożądanej zmianie. | Przywracanie komputerów z obrazów Clonezilla przechowywanych na NAS |
| Utrzymanie | Działania zapewniające sprawność i aktualność systemu. | Aktualizacje, okresowe obrazowanie, zmiany konfiguracji |
| Dokumentacja i kompetencje | Wiedza potrzebna do prawidłowego używania, obsługiwania i rozwijania systemu. | Instrukcje dla nauczycieli, szkolenie uczniów, dokumentacja konfiguracji |
Słowniczek
- NAS — urządzenie podłączone do sieci, które służy do przechowywania i udostępniania plików innym komputerom.
- Clonezilla — program umożliwiający wykonanie obrazu całego dysku lub komputera, a następnie odtworzenie z niego przygotowanego wcześniej systemu.
- Veyon — program pozwalający nauczycielowi obserwować ekrany komputerów uczniów i zarządzać nimi z jednego komputera.
- System operacyjny (OS) — podstawowy program komputera, który zarządza jego sprzętem i umożliwia uruchamianie innych programów.
- Przełącznik sieciowy (switch) — urządzenie, które łączy komputery i inne urządzenia w sieci oraz przekazuje między nimi dane.
- LAN — lokalna sieć komputerowa, np. sieć łącząca wszystkie komputery w pracowni.
- Sieć egzaminacyjna — oddzielna sieć komputerowa przygotowana tak, aby podczas egzaminu zapewnić odpowiedni i kontrolowany dostęp do potrzebnych zasobów.
- Konto użytkownika — osobisty profil na komputerze, który pozwala rozpoznać użytkownika i określić, co może on robić.
- Uprawnienia — określenie, do jakich funkcji, plików i ustawień użytkownik ma dostęp.
- Obraz systemu — zapis zawartości i ustawień komputera, który można później wykorzystać do odtworzenia jego wcześniejszego stanu.
Zadanie
Przeanalizuj omówienie systemu pracowni. Zwróć uwagę na język jakim ten system jest opisany. Zwróć uwagę na pojęcia z tabeli. Wymyśl przykład innego systemu informatycznego i zastanów się co jest w Twoim przykładzie jest celem, zasobami, procedurami i co tworzy odporność. Wybierz w grupie 2-3 osobowej najlepszy przykład i razem wypełnijcie trzecią kolumnę tabeli dla wybranego przykładu.
Twój komentarz