Wstęp
Systemy IT mogą być budowane i utrzymywane na różne sposoby — można mieć własne serwery albo korzystać z usług dostępnych przez Internet. W zależności od potrzeb można kupić gotową aplikację, wynająć miejsce i zasoby do uruchomienia własnej strony albo samodzielnie utrzymywać sprzęt. Poznanie modeli on-premises, IaaS, PaaS i SaaS pomaga zrozumieć, kto odpowiada za sprzęt, oprogramowanie, dane i ich bezpieczeństwo.
Przykłady ze szkoły
1. Dziennik elektroniczny jako gotowa aplikacja — SaaS
Szkoła korzysta z gotowego dziennika elektronicznego udostępnianego przez firmę. Nauczyciele, uczniowie i rodzice logują się przez Internet, a szkoła nie musi kupować serwerów ani instalować oprogramowania.
Model: SaaS — Software as a Service
2. Strona szkolna – klasyczny hosting WWW / hosting zarządzany
Szkoła wykupuje usługę hostingową. Dostaje gotowe środowisko, np. przestrzeń na pliki, bazę danych, PHP, panel administracyjny oraz często automatyczny instalator WordPressa. Administrator szkoły nie musi samodzielnie konfigurować systemu operacyjnego ani serwera WWW.
Przykładowy model: usługa zarządzana / platformowa, często określana jako PaaS lub managed hosting — dokładna klasyfikacja zależy od zakresu usługi.
Obrazowo: Dostajemy gotowe miejsce i narzędzia do prowadzenia strony.
3. Strona szkolna – własny serwer w chmurze – IaaS
Szkoła wynajmuje wirtualną maszynę u dostawcy chmurowego. Otrzymuje m.in. procesor, pamięć RAM, dysk i sieć, ale sama instaluje i konfiguruje system operacyjny, serwer WWW, bazę danych oraz WordPressa.
Model: IaaS – Infrastructure as a Service.
Obrazowo: Dostajemy wirtualny komputer i sami decydujemy, co na nim zainstalujemy.
4. Szkolny lokalny serwer plików — on-premises
W szkole znajduje się fizyczny serwer, na którym przechowywane są np. dokumenty nauczycieli i materiały dla uczniów. Sprzęt jest własnością szkoły, a szkolny administrator odpowiada za jego działanie, aktualizacje, kopie zapasowe i bezpieczeństwo.
Model: on-premises
Najważniejsze pojęcia
| Pojęcie | Definicja dla ucznia |
|---|---|
| System IT | Zestaw sprzętu, oprogramowania, danych i sieci służący do wykonywania określonych zadań. |
| Serwer | Komputer lub usługa, która udostępnia innym urządzeniom dane, programy albo inne zasoby. |
| On-premises | Model, w którym sprzęt i system znajdują się i są utrzymywane przez organizację, np. serwer plików stojący w szkole. |
| Chmura (Cloud) | Korzystanie przez Internet z komputerów, programów, danych lub innych zasobów znajdujących się w infrastrukturze dostawcy. |
| IaaS | Infrastructure as a Service – wynajmowanie przez Internet infrastruktury, np. serwera, dysku lub zasobów sieciowych. |
| PaaS | Platform as a Service – gotowe środowisko, na którym można tworzyć i uruchamiać własne aplikacje bez zajmowania się całym sprzętem. |
| SaaS | Software as a Service – gotowy program dostępny jako usługa przez Internet, np. dziennik elektroniczny. |
| Hosting | Usługa polegająca na udostępnieniu miejsca i zasobów serwera, np. do przechowywania strony internetowej. |
| Dostawca usługi | Firma lub organizacja, która udostępnia użytkownikowi określoną usługę IT. |
| Model hybrydowy | Połączenie różnych sposobów działania systemów, np. lokalnego serwera szkoły z usługami działającymi w chmurze. |
| Dane | Informacje przechowywane i przetwarzane przez system, np. dokumenty, oceny, zdjęcia czy pliki. |
| Backup (kopia zapasowa) | Dodatkowa kopia danych, którą można wykorzystać w przypadku ich utraty lub uszkodzenia. |
Pytania do przemyślenia
- Dziennik elektroniczny: Co musi znajdować się w szkole, żeby uczniowie i rodzice mogli korzystać z dziennika elektronicznego przez Internet?
- Kto, dba o serwery i aktualizacje dziennika, jeśli szkoła korzysta z gotowej aplikacji? Co w takim przypadku pozostaje obowiązkiem szkoły?
- Jeśli strona internetowa jest umieszczona na serwerze firmy hostingowej, to co szkoła faktycznie „wynajmuje” od tej firmy?
- Czym różni się sytuacja, w której szkoła wynajmuje serwer, od sytuacji, w której kupuje własny serwer i stawia go w szkolnej serwerowni?
- Serwer plików: Jakie są zalety tego, że szkolny serwer plików znajduje się fizycznie w szkole? Jakie mogą być problemy z takim rozwiązaniem?
- Co się stanie z lokalnym serwerem plików, jeśli w szkole wyłączy się prąd albo zepsuje serwer? A co z dziennikiem elektronicznym?
- Wyobraź sobie, że szkoła chce uruchomić nową aplikację internetową. Czy lepiej kupić własny serwer, wynająć infrastrukturę, czy skorzystać z gotowej aplikacji? Jakie informacje trzeba znać, żeby podjąć decyzję?
- Czy szkoła mogłaby jednocześnie korzystać z lokalnego serwera plików, hostingu strony i dziennika elektronicznego w chmurze? Jak nazywamy takie połączenie różnych środowisk?
- Kto odpowiada za bezpieczeństwo danych w każdym z trzech przykładów: szkoła, dostawca usługi czy obie strony? Czy przeniesienie systemu do chmury oznacza, że szkoła przestaje być odpowiedzialna za dane?
Twój komentarz